Grenzen bewaking: de basis van mentale gezondheid (en waarom we het massaal negeren)

We hebben het er vaak over in mijn praktijk.
Niet altijd direct. Maar bijna altijd… indirect.

Vermoeidheid.
Overprikkeling.
Het gevoel dat je geleefd wordt.
Moeite met “nee” zeggen.

En ergens, verstopt tussen alle verhalen, zit ’ie bijna altijd: je grens.

Of beter gezegd… het moment waarop je daar overheen bent gegaan.

Wat er gebeurt in je lichaam

Vanuit de wetenschap weten we dat ons lichaam continu scant: ben ik veilig of niet?

Zodra jij over je grens gaat, ook al is dat ‘maar even’, activeert je lichaam het stresssysteem. Het sympathische zenuwstelsel gaat aan (fight, flight, freeze). Handig als er een tijger achter je aan zit. Iets minder handig als je “ja” zegt tegen iets waar je eigenlijk “nee” voelt.

Als dit af en toe gebeurt: geen probleem.

Maar als dit een patroon wordt? Dan blijft je systeem ‘aan’ staan.

Gevolg:

verhoogde stress
vermoeidheid
slechter herstel
en op de lange termijn: kans op burn-outklachten

Kort gezegd: je lichaam betaalt de rekening van jouw ‘ja’.

Hoe we onze grenzen verliezen

Het mooie (of tragische, afhankelijk van hoe je ernaar kijkt): niemand leert ons dit echt.

Dus we worden goed in:

aanpassen
pleasen
doorgaan
eerst de ander, dan wij

En voor je het weet ben je een soort fulltime grens-overschrijder… maar dan richting jezelf.

‘Maar het is toch niet zo erg?’

Nee joh.
Gewoon nog even doorgaan.
Nog één afspraak erbij.
Nog even helpen.
Nog even dit. Nog even dat.

Nog eentje dan… kan er ook nog wel bij. 🍷

Tot je lichaam op een dag zegt:
‘Leuk geprobeerd, maar ik doe even niet meer mee.’

Wat grenzen bewaken je oplevert

Grenzen bewaken is geen egoïsme. Het is regulatie.

Wanneer je je grenzen respecteert:

komt je zenuwstelsel vaker tot rust
heb je meer energie
wordt je denken helderder
en worden je relaties vaak gezonder (ja, echt)

Want een duidelijke grens zorgt voor duidelijkheid.

En daar wordt uiteindelijk iedereen beter van.

Hoe herken je je grens?

Je lichaam liegt niet.

Maar we zijn het vaak een beetje verleerd om ernaar te luisteren.

Let eens op:

spanning in je buik of borst
een zucht die nét iets te diep is
irritatie die sneller opkomt
het gevoel van ‘ik heb hier eigenlijk geen zin in’

Daar.
Daar zit je grens.

Een eerste stap (zonder dat je je hele leven hoeft om te gooien)

Je hoeft niet meteen overal ‘nee’ op te zeggen, maar begin klein:

koop tijd (“Ik kom hier even op terug”)
check bij jezelf vóór je antwoord geeft
of wees eerlijk in mini-vorm (“Ik voel dat dit me nu eigenlijk te veel is”)

Grenzen bewaken is geen alles-of-nietsverhaal.
Het is een spier die je traint, en die je je hele leven mag blijven trainen, zeker in de maatschappij waarin we leven.

Tot slot

De meeste mensen denken dat ze ‘gewoon even moe’ zijn.

Maar eerlijk…
je bent niet moe. Je bent al te lang over je grens heen aan het gaan.

Je hebt jezelf zó vaak “ja hoor, geen probleem” horen zeggen dat je brein inmiddels denkt dat dat je achternaam is.

En ergens is dat ook best knap.

Maar niet echt handig.
En ook niet echt iets om trots op te zijn.

Misschien is het tijd om eens iets anders te oefenen dan sterk zijn.

Bijvoorbeeld:
op tijd stoppen voordat je in de categorie “over de datum maar nog steeds aan het functioneren” valt.

⭐️

Heeft dit blog jou geholpen en wil je misschien meer weten? Je kunt altijdlangskomen voor een persoonlijk gesprek maar ik ben ook prima te bereiken via mail, telefoon of Whatsapp. Ik hoor heel graag van je!